Header Minnehof

Thema's van de blogs

De thema's van onze blogs zijn:meditatie/verstilling, universele wijsheid, innerlijk leiderschap en 'bewust leven, bewust sterven' (palliatieve zorg).  Deze thema's zijn met elkaar verbonden omdat zij belangrijke aspecten zijn van de contemplatieve levenskunst. De contemplatieve levenskunst is de kunst om je af te stemmen op wie jij ten diepste bent en je van daaruit in te zetten voor een menselijker samenleving. Deze levenskunst vertrekt vanuit verstilling en vereist innerlijk leiderschap. Het is een levenskunst die geworteld is in een universele wijsheid die we vooral belichten vanuit de wijsheid van Jezus en Boeddha.

Ritme, ruimte, richting

Verlangen naar rust en verstilling

Ria Weyens

Een grootmoeder vertelde het volgende verhaal: 'Vorige week had ik mijn kleinzoon van zes op bezoek. Mijn dochter had mij gevraagd om haar zoontje er aan te herinneren om zijn vioolles goed te oefenen. Ik vroeg dit aan mijn kleinkind maar hij weigerde. 'Nee, ik wil niet vioolspelen', was zijn steeds terugkerend antwoord. Tenslotte vroeg ik hem: 'Maar, wat wil je dan?' Hij keek me aan en zei: 'Ik wil rust.'

Als onze kinderen van zes al vragen om rust, wordt het dan geen tijd om onszelf af te vragen: 'Wat gaat er mis in onze samenleving? Wat ontbreekt er? Of positiever gesteld: voor welke uitdaging staan we vandaag?'

Het natuurlijk levensritme
Het verlangen naar rust verwijst naar een dieper verlangen, het verlangen naar ritme.In onze westerse samenleving zijn we het kosmisch ritme verloren dat essentieel is om fysiek en geestelijk gezond te blijven.Dit kosmisch ritme dat we overal in de natuur kunnen waarnemen, bestaat uit twee bewegingen: de uitwaartse en inwaartse beweging. Denken we maar aan het openen en sluiten van bloemen elke dag, aan eb en vloed van de zee, aan het pulserend ritme van ons hart en aan de steeds terugkerende beweging van in- en uitademen. Dit natuurlijk ritme is zo vanzelfsprekend dat we er nauwelijks aandacht aan geven. Vandaar dat we ook niet meer beseffen hoe levensbelangrijk het ritme is. Maar zullen we eens een experiment doen? Ik stel voor dat je alleen maar uitademt en niet meer inademt Wat gebeurt er dan?

Ja, je voelt je benauwd worden, je gaat stikken.Wat een opluchting als je opnieuw naar adem hapt. Opeens komt er weer ruimte! Wat op fysiek niveau plaatsgrijpt, is ook van toepassing op ons innerlijk leven. Als we alleen maar de beweging naar buiten maken, voortdurend actief zijn, altijd maar bezig zijn, krijgen we het innerlijk benauwd. We verliezen onze innerlijke ruimte. Onze ziel gaat langzaam stikken. We hebben dringend behoefte aan inkeer: de beweging naar binnen, vertragen, verstillen.

Proces van ritme, ruimte, richting
Wanneer we willen verstillen, helpt het als we gebruik maken van een bepaalde vaardigheid, namelijk de contemplatieve vaardigheid om de mentale geest te leren kennen en te doorzien. We zijn slaaf van het denken, van het voortdurend analyseren en controleren. Verstilling verwijst naar een dynamisch proces van meesterschap ontwikkelen over het denken, in plaats van je te laten overmeesteren door het denken.

Verstillen van de geest geeft ruimte. Het brengt ons bij een innerlijke ruimte van kracht en helderheid. In ons boek 'Scheppende Overgave' schrijft Diet over het proces van ritme, ruimte en richting. Ritme aanhouden geeft ruimte en in die ruimte ontstaat de (juiste) richting. Zou de hedendaagse chaos en verwarring niet terug te brengen zijn tot een gebrek aan ritme? Als we het ritme verliezen tussen zijn en doen, tussen contemplatie en actie, raken we de richting kwijt.

De grote vernieuwers in de geschiedenis, de grondleggers van duurzame projecten in de samenleving, waren mensen die respect hadden voor het ritme in het leven. Denken we maar aan de stichters van grote religieuze ordes zoals Franciscus van Assisi, Theresa van Avilla en Ignatius van Loyola. Het waren biddende mensen die contemplatie temidden van de actie beoefenden. De bron van hun vrijheid en dienstbaarheid lag in het balanceren tussen contemplatie en actie, in het proces van ritme, ruimte, richting.

De wijsheid van ritme, ruimte, richting is een universele wijsheid die je in alle grote mystieke tradities terugvindt. In het Minnehof van het Begijnhof van Brugge laten we ons inspireren door de christelijke mystieke traditie in het licht van het boeddhisme, de wijsheid van Jezus en Boeddha. Om hun gemeenschappelijke én aanvullende wijsheid te verhelderen gebruiken we het beeld van de boom.

De boom
De boom herinnert ons eraan hoe belangrijk het kosmisch ritme is. We zien dit in het steeds terugkerend ritme van de seizoenen. In de beweging van inkeer: loslaten in de herfst en de winter en in de beweging van uitkeer: vruchtbaarheid in de lente en de zomer. In vele religieuze geschriften wordt de mens vergeleken met een boom. De takken kun  je zien als een beeldspraak voor je relatie met de buitenwereld. De stam staat voor de relatie met jezelf en de wortels voor je wezenlijke zelf. Je kunt een boom helemaal snoeien, toch blijft ze in leven en draagt daardoor zelfs meer vruchten. Maar zaag een boom los van haar wortels en zij sterft!

Hoe zit het met onze wortels, met wie wij ten diepste zijn, met ons wezenlijke zelf? De boeddhistische wijsheid zegt dat we veel meer zijn dan denken en voelen, veel meer dan het ego. Deze wijsheid heeft vele westerlingen vandaag wakker geschud. Deze wijsheid kan onze ogen ook openen voor een wezenlijke dimensie in de wijsheid van Jezus, namelijk de wijsheid van de erfzegen. Elke mens is in zijn kern gezegend. Jezus vertrekt niet vanuit de erf-zonde maar vanuit de erf-zegen. 'Gij zijt het licht der wereld en dat licht moet schijnen' (Mt. 5:14) Jezus vertrekt vanuit een positief mensbeeld. Ons wezenlijke zelf is mededogen, is goedheid, licht en liefde. Vanuit dit perspectief betekent erf-zonde dat we 'afgezonderd' zijn van dit licht, afgezonderd van deze stroom van onvergankelijk leven die zich in ons bevindt. We zijn afgezonderd van onze wortels. Voor Jezus en voor Boeddha is de mens wezenlijk goed. 'De ware natuur van de geest is mededogen', zegt de Boeddha. Wanneer we in contact komen met onze wortels, wanneer we ontdekken wie we ten diepste zijn, ontstaat er ruimte en rust in onszelf, vrijheid en vitaliteit.

We dragen het eeuwige in ons
Enkele jaren geleden publiceerde Ria haar boek 'Van wonde naar verwondering', een boek over het belang van mededogen naar jezelf vanuit christelijk en boeddhistisch perspectief. Na de publicatie werd Ria gebeld door Paul. Hij vertelde dat hij de diagnose van een ongeneeslijke longziekte had gekregen en nog maar enkele maanden te leven had. Over deze ontmoeting vertelde Ria het volgende: 'We maakten een afspraak, want hij wilde over mijn boek praten. Paul woonde in een prachtige groene wijk met rijke villa's. Het was duidelijk dat hij als zakenman een mooie carrière had opgebouwd. Hij had het heel goed: een mooi huis, een goede relatie en gezin, wat kon je nog meer verlangen? Maar geconfronteerd met de dood kon dit alles hem niet meer helpen. Te midden van al deze overvloed ervoer hij ene schrijnende leegte, wanhoop en angst. 'Ik heb hard gewerkt om mijn gezin gelukkig te maken en dit alles op te bouwen', vertelde hij me, 'maar nu vind ik nergens meer houvast. Ik probeer te begrijpen waarom ik dit moet meemaken en hoe ik met dit alles moet omgaan, maar ik verdwaal in mijn eigen denken, ik ervaar alleen maar angst, onzekerheid en machteloosheid.' Toen ik hem vroeg waarom hij mij wilde spreken, vertelde hij mij over een droom die hij gehad had. Het was eerder een herinnering aan een gebeurtenis in zijn jeugd. 'Ik zag mezelf als kleine jongen in het gras liggen en naar de wolken kijken. Er gebeurde niets speciaals maar ik voelde verbondenheid, eenheid, ruimte. ik voelde me blij en vrij. Toen ik wakker werd, voelde ik hoe de wanhoop en de angst mij opnieuw vastgrepen, maar tegelijkertijd flitste er een gedachte door mij heen: 'Er moet toch meer zijn dan dit kleine angstige ik!' We spraken over de wijsheid van Boeddha en Jezus, de wijsheid van de erfzegen, de wijsheid van het wezenlijke zelf, dat we ervaren als verbondenheid, ruimte, vrijheid. We dragen 'het onvergankelijke' in ons dat nooit sterft, ook niet als wij dit lichaam loslaten. Na het gesprek zei hij: 'Waarom moet ik dit nu pas ontdekken, nu ik nog maar enkele maanden te leven heb?'

Kubler Ross, een Amerikaanse arts die met terminale patienten werkte, schreef ooit: ' Laat ons niet wachten tot we op ons sterfbed liggen om het onvergankelijke leven in onszelf te ontdekken.'

We dragen de Eeuwigheid in ons,
het Eeuwige draagt ons,
de Eeuwige is liefde.

(Uit het boek 'Scheppende Overgave')

Een paradigmaverschuiving van erfzonde naar erfzegen
De uitdaging vandaag is om de wijsheid van Jezus opnieuw te gaan lezen vanuit het universele perspectief van de erf-zegen. Dan zal er een paradigma verschuiving plaatsvinden in het christendom die een inspirerende kracht zal uitstralen. Dan zullen we de moed hebben om de beweging naar binnen te maken en het ritme te herstellen. In het westen is er een groot verlangen naar verinnerlijking, maar er is ook weerstand naar. We willen ons wel verbinden met onze wortels, maar schrikken vaak terug voor wat we tegenkomen. Onbewust dragen we een collectieve wonde. Omdat het institutionele christendom de erfzegen heeft verwaarloosd, dragen we een religieuze wonde van schuld en schaamte die door de euwen heen in onze collectieve psyche is gebrand.  Het eenzijdige accent op de erfzonde, de religieuze doctrine dat de mens fundamenteel zondig en slecht is, heeft ons afgezonderd van wie wij ten diepste zijn. Het heeft geleid naar een negatief zelfbeeld. De uitdaging vandaag is om het christelijke verhaal te 'hertalen' vanuit de erfzegen. Dan zullen we het negatieve zelfbeeld doorbreken. Dan zullen we ons opnieuw verbinden met onze wortels, met onze innerlijke rijkdom die we ervaren als ruimte die ons richting geeft. 

Dit alles vereist een nieuwe houding, een nieuwe levenskunst die wij benoemen als de contemplatieve levenskunst. Het Begijnhof van Brugge is de plaats waar wij deze levenskunst, het ritme van zijn en doen, centraal stellen. We geven er opleidingen. Het zijn trainingen met een monastiek karakter. Dat wil zeggen dat we steeds vertrekken vanuit verstilling om van daaruit open te staan voor de contemplatieve inzichten en vaardigheden uit de christelijke en boeddhistische traditie. De praktische vertaalslag naar de dagelijkese leef- en werksituatie maak je als deelnemer zelf, door zelfreflectie en interactie met andere deelnemers. Om het met het beeld van de boom te verduidelijken: in het Begijnhof staat het grondwerk centraal. Hoe maak je contact maakt met je wortels, hoe ben je ingeworteld en laat jij je dragen door de Ene oergrond van het bestaan?

Activiteiten in het Minnehof
We bieden meditatie retraites, individuele sabbatdagen aan. Hierin maak je kennis met de contemplatieve levenskunst. Deze dagen staan open voor iedereen. Tevens geeft Ria samen met Jacomien opleidingen in spirituele zorgverlening voor zorgverleners in de palliatieve sector én voor mensen met een levensbedreigende ziekte. Voor pioniers en voortrekkers in de samenleving organiseert Diet weekenden in 'innerlijk leiderschap'. Deze workshops of leerroutes zijn voor mensen die vanuit dienstbaarheid grenzen willen verleggen en beseffen dat daarvoor verbinding tussen contemplatie en actie nodig is.
Lees meer bij activiteiten >>

Bewust leven en bewust sterven
De beide doelgroepen van onze opleidingen raken elkaar. Want voor beide gaat het om 'bewust leven en bewust sterven'. Wanneer we geconfronteerd worden met sterven en dood staan we voor een afgrond van het onbeheersbare en het onbekende.  Als we ons alleen maar vereenzelvigen met gedachten en emoties grijpen wanhoop en angst ons aan. We raken verstrikt in het kleine angstige ik. Wat uitweg biedt, is de weg naar binnen, contact leggen met wie wij ten diepste zijn; met de bron van eeuwig leven in onszelf.  Dit is de weg die Jezus , Boeddha en grote mystici hebben getoond en voorgeleefd. Het is de weg die Paul is gegaan en die hem in vrede heeft doen sterven.

Voortrekkers, pioniers en leidinggevenden in de samenleving worden ook geconfronteerd met het onbekende, het onbeheersbare, met ongemak en spanningsvelden waarin men moet opereren. En dat vraagt innerlijk leiderschap, het 'kleine sterven aan het ego', om je te laten leiden door je ziel. Het vraagt moed om af te dalen en grondwerk te doen. Niet om daar te blijven zitten en te cocoonen, maar om vauit je wortels een sterke stam te ontwikkelen en voluit vruchten te dragen.

'If you want to go wide,
you have to go deep'

Print pagina
Mail pagina